Diễn giả tham dự Talkshow có: TS. Dương Thị Thanh Mai, chuyên viên cao cấp của Bộ Tư pháp; nguyên Viện trưởng Viện Khoa học pháp lý (Bộ Tư pháp); ông Nguyễn Công Anh, Phó Giám đốc Sở Tư pháp TP Hà Nội.
Tại Talkshow, TS. Dương Thị Thanh Mai bày tỏ, Luật Thủ đô 2024 được Quốc hội thông qua tháng 6/2024 và có hiệu lực từ ngày 1/1/2025 và một số điều có hiệu lực từ tháng 7/2025. Vậy Luật mới được thông qua lại thay đổi? Nhìn từ góc độ xây dựng pháp luật, TS. Dương Thị Thanh Mai nêu 3 khía cạnh.
Thứ nhất, xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của Thủ đô. Hà Nội đang trên đà phát triển rất nhanh nhưng còn gặp không ít khó khăn như các điểm nghẽn về ùn tắc giao thông, trật tự đô thị, vệ sinh an toàn thực phẩm, ngập úng,... điều đó đòi hỏi chúng ta cần phải có thể chế phù hợp để giải quyết trước mắt các điểm nghẽn về thể chế nhưng đồng thời phát triển Thủ đô theo tầm nhìn dài hạn.
Các diễn giả tham gia Talkshow.
Thứ hai, nhu cầu phát triển trong tương lai khi bước vào kỷ nguyên mới phát triển Thủ đô với vị trí là Trung tâm dẫn dắt và định hướng phát triển các mô hình phát triển mới như Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ đạo với Thủ đô Hà Nội tại cuộc làm việc với Ban Thường vụ Thành uỷ Hà Nội ngày 10/1.
“Luật Thủ đô 2024 có nhiều cơ chế, chính sách đặc thù nổi trội nhưng vì sao lại phải sửa đổi? không phải vì chính sách đó không tốt mà là rất tốt. Thời gian qua, những chính sách đặc thù, nổi trội ấy đã được các cơ quan Trung ương cũng như là các địa phương nghiên cứu và có đề xuất phát triển, đưa các quy định vào thành pháp luật của Quốc gia. Đây chính là sự đóng góp rất có giá trị của Luật Thủ đô 2024” – TS. Dương Thị Thanh Mai nêu.
Nhìn lại Luật Thủ đô 2024, có 5 Điều bị bãi bỏ hoàn toàn do thay đổi mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.10 Điều khác (trong tổng số 54 Điều) đã thay đổi một phần. Các điều còn lại tuy vẫn còn hiệu lực nhưng vẫn cần phải nâng cấp, tiếp tục thực hiện. Vì vậy, để đáp ứng nhu cầu phát triển trong tương lai của Thủ đô thì cần xem xét sửa đổi Luật Thủ đô lần này.
TS. Dương Thị Thanh Mai trao đổi tại Talkshow.
Thứ ba, nhu cầu về hoàn thiện quốc gia nói chung sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Hệ thống pháp luật quốc gia lần này cũng bước vào giai đoạn xây dựng một chiến lược phát triển trong vòng 10-20 năm tới. Thay đổi cả về cấu trúc hình thức, cấu trúc nội dung và kỹ thuật lập pháp, đòi hỏi phải có đột phá, vượt trội và đặc biệt là những chính sách phát triển mới.
Thể chế tạo ra không gian phát triển và chính yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật Quốc gia đòi hỏi mọi quyết sách lớn đều phải có nghiên cứu, không gian thử nghiệm và đánh giá trước khi được đưa vào áp dụng chính thức. Hà Nội rất vinh dự khi được lựa chọn để làm không gian thử nghiệm thể chế đó cho sự phát triển của Quốc gia.
Tại Talkshow, ông Nguyễn Công Anh cho biết, Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này tập trung vào 4 nhóm chính sách lớn. Nhóm thứ nhất về vị trí, chức năng, nhiệm vụ của Thủ đô. Luật Thủ đô tiếp tục khẳng định vị trí pháp lý đặc thù của Thủ đô Hà Nội, là trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, nơi đặt các trụ sở của cơ quan Trung ương, Đảng và Nhà nước. Là trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, dẫn đầu cả nước về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục và y tế. Khẳng định giá trị pháp lý của Luật Thủ đô sau khi được ban hành.
Thứ hai, phân cấp mạnh mẽ, toàn diện, triệt để cho Thủ đô Hà Nội để phát huy các lợi thế, tiềm năng cuả Thủ đô để có cơ sở pháp lý vững chắc, triển khai quy hoạch tổng thể, có tầm nhìn 100 năm và thực hiện thắng lợi các nghị quyết của Trung ương đã giao cho TP.
Phó Giám đốc Sở Tư pháp TP Hà Nội Nguyễn Công Anh chia sẻ tại Talkshow.
Thứ 3, quản trị và xây dựng phát triển Thủ đô với các quy định, chính sách mới về quản trị hiện đại, ban hành các chính sách phát triển mô hình phát triển mới về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Giao quyền chủ động hơn cho Hà Nội về ban hành các thể chế.
Thứ 4, phát triển, quản lý Vùng Thủ đô trong đó, Thủ đô là hạt nhân và kết nối 3 trụ cột chính là kết nối về giao thông, bảo vệ môi trường hoặc khai thác các mỏ khoáng sản để phục vụ sự phát triển chung của Vùng Thủ đô và Thủ đô.
Các diễn giả cũng chia sẻ quan điểm về trách nhiệm giải trình; vấn đề khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; nguồn nhân lực; thử nghiệm và phát triển mô hình kinh tế mới... được nêu trong dự thảo Luật.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã ký ban hành Nghị quyết số 119/2026/UBTVQH15 Điều chỉnh Chương trình lập pháp năm 2026. Theo đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết nghị bổ sung dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) vào Chương trình lập pháp năm 2026 trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI theo trình tự thủ tục, rút gọn.
Bộ Tư pháp đang chủ trì phối hợp với TP Hà Nội xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi), lãnh đạo Bộ, TP và các chuyên gia đã làm việc xuyên Tết để tổng hợp các ý kiến góp ý của thành viên Chính phủ và các Sở, ban, ngành Hà Nội để kịp tiến độ sửa đổi Luật.
Trung tâm VHTT&TT (KT&ĐT)