Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 được tổ chức vào thời điểm Đại hội XIV của Đảng vừa tổng kết 40 năm công cuộc đổi mới, đạt được nhiều thành tựu rất quan trọng, toàn diện trên tất cả các lĩnh vực, tạo nhiều dấu ấn nổi bật, vị thế của nước ta trong khu vực và trên trường quốc tế ngày càng lớn mạnh. Cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp tạo khí thế mới đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình, phát triển giàu mạnh, văn minh, phồn vinh, thịnh vượng.
Một trong số nhiệm vụ trọng yếu của Mặt trận Tổ quốc trong cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 là Hiệp thương ba vòng - quy trình mang tính quyết định bảo đảm người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp thật sự tiêu biểu, đúng cơ cấu và đủ tín nhiệm của người dân; ở đó, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp thể hiện bản lĩnh chính trị, sự công tâm và vai trò trung tâm trong kết nối ý Đảng - lòng dân.
Hiệp thương lựa chọn, giới thiệu người ứng cử là một công việc có tầm quan trọng đặc biệt của cuộc bầu cử, đồng thời là một nhiệm vụ quan trọng của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong việc tham gia vào công tác bầu cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân. Kết quả của việc hiệp thương là nhằm lựa chọn, giới thiệu được những người có tài, có đức, có đủ tiêu chuẩn ra ứng cử; để nhân dân bầu làm đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân. Những người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân vừa phải đảm bảo về số lượng, chất lượng, vừa phải thể hiện được cơ cấu thành phần đại diện cho các tầng lớp nhân dân trên phạm vi cả nước. Đây là một công việc rất khó khăn, phức tạp, đòi hỏi nỗ lực rất lớn của Mặt trận Tổ quốc các cấp.
Nguyên tắc hiệp thương dân chủ là nguyên tắc chủ đạo trong tổ chức và hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và được cụ thể hoá trong quá trình thực hiện nhiệm vụ lựa chọn, giới thiệu người ứng cử vào các cơ quan quyền lực Nhà nước. Hiệp thương dân chủ trong bầu cử là thảo luận một cách dân chủ, công khai, bình đẳng giữa các thành viên dự hội nghị hiệp thương. Đó là sự tìm hiểu, lắng nghe ý kiến lẫn nhau để đi đến thỏa thuận chung, đạt được sự thống nhất nhằm tìm ra những đại biểu có đầy đủ các tiêu chuẩn, điều kiện và thật sự tiêu biểu, đại diện cho nhân dân tham gia vào cơ quan quyền lực nhà nước các cấp.
Để đảm bảo dân chủ và lựa chọn được những người tiêu biểu ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân, hội nghị hiệp thương được tiến hành theo 05 bước cụ thể:
Bước 1: Tổ chức hội nghị hiệp thương lần thứ nhất để thỏa thuận về cơ cấu, thành phần, số lượng người được giới thiệu ứng cử;
Bước 2: Cơ quan, tổ chức, đơn vị giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp (bao gồm việc tổ chức hội nghị lấy ý kiến cử tri nơi công tác hoặc nơi làm việc đối với người được giới thiệu ứng cử);
Bước 3: Tổ chức hội nghị hiệp thương lần thứ hai để thỏa thuận lập danh sách sơ bộ những người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân;
Bước 4: Tổ chức hội nghị lấy ý kiến cử tri ở nơi cư trú đối với người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân và ở nơi công tác hoặc làm việc (nếu có) đối với người tự ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân;
Bước 5: Tổ chức hội nghị hiệp thương lần thứ ba để lựa chọn, lập danh sách những người đủ tiêu chuẩn ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân.
Hội nghị hiệp thương lần thứ Nhất quyết định sự chuẩn mực của toàn bộ tiến trình bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp. Đây là điểm kiểm tra đầu tiên cho thấy mức độ tuân thủ pháp luật, khả năng vận hành đồng bộ của hệ thống chính trị và đặc biệt là tinh thần dân chủ được thực thi. Vòng hiệp thương thứ Nhất là nơi phác thảo chuẩn xác "bản thiết kế" của cuộc bầu cử, đặt nền cho dân chủ nhưng đồng thời giữ chặt kỷ cương trong cơ cấu ứng cử.
Ngay sau vòng hiệp thương lần thứ Nhất, vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp càng trở nên đậm nét, thể hiện ở việc tiếp nhận và truyền dẫn chính xác, kịp thời các quyết định về điều chỉnh cơ cấu, thành phần, số lượng người được giới thiệu ứng cử từ Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Thường trực Hội đồng nhân dân các cấp. Vai trò của Mặt trận Tổ quốc tại bước này mang tính định hướng - chuẩn hóa quy trình, giúp các cơ quan, tổ chức, đơn vị thống nhất cách làm; đồng thời, bảo đảm chặt chẽ các tiêu chuẩn đại biểu qua từng bước lựa chọn nhân sự.
Hiệp thương lần thứ ba là bước rà soát cuối cùng sau khi đã lấy ý kiến cử tri nơi cư trú. Mặt trận Tổ quốc sẽ xem xét toàn diện quá trình để lập danh sách chính thức những người đủ tiêu chuẩn và công bố danh sách giới thiệu ra ứng cử.
Công việc hiệp thương của Mặt trận Tổ quốc trong tất cả kỳ bầu cử cũng như tại kỳ bầu cử lần này là nhiệm vụ then chốt, quan trọng nhất vì nó quyết định đến chất lượng, cũng như việc đề cử những người ứng cử đảm bảo đủ điều kiện, tiêu chuẩn, đủ đức, đủ tài và có bản lĩnh chính trị để tham gia vào ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân; đồng thời giúp nhân dân rà soát lại một lần nữa những người ứng cử sẽ được tham gia ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng Nhân dân các cấp.
Bên cạnh đó, Mặt trận Tổ quốc cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tuyên truyền, vận động nhân dân hiểu đúng, đầy đủ về quyền, trách nhiệm của cử tri theo hiến định và theo quy định của pháp luật. Xuyên suốt trong quá trình thực hiện bầu cử, Mặt trận Tổ quốc cũng tăng cường công tác kiểm tra, giám sát đối với các cơ quan nhà nước, các tổ chức bầu cử của cả Trung ương và địa phương; tạo cơ chế để nhân dân cùng tham gia giám sát các hoạt động bầu cử, bảo đảm sự tham gia của nhân dân ngày càng sâu sắc vào quá trình bầu cử.
Với vai trò quan trọng như vậy, Mặt trận Tổ quốc đang rất nỗ lực phối hợp chặt chẽ với Thường trực Hội đồng nhân dân, UBND, Ủy ban bầu cử cùng cấp để thực hiện đầy đủ vai trò, quyền và trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tham gia cuộc bầu cử, góp phần cho cuộc bầu cử thành công tốt đẹp.
Ngày 15-3-2026, cử tri cả nước đi bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031!
Ngày bầu cử là ngày hội đại đoàn kết toàn dân tộc!
Trung tâm VHTT&TT