Cùng với bảo đảm an toàn thực phẩm bằng số hóa dữ liệu, xây dựng cơ sở dữ liệu chung, ứng dụng công nghệ (AI, IoT, Blockchain), phát triển thương mại điện tử nông sản, Hà Nội tăng cường truy xuất nguồn gốc bằng mã QR để quản lý chuỗi cung ứng minh bạch, nâng cao năng lực cạnh tranh, kết nối tiêu thụ hiệu quả, hướng tới nông sản chất lượng cao đạt chuẩn.
Một trong những điểm nhấn quan trọng trong chuyển đổi số nông nghiệp của Hà Nội là việc kiểm soát an toàn thực phẩm từ gốc thông qua truy xuất nguồn gốc.
Số hóa dữ liệu - “chìa khóa” minh bạch nguồn gốc nông sản
Dự thảo Báo cáo Chính trị trình Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh, đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, đồng bộ, gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, hoàn thiện thể chế, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và xây dựng nền kinh tế số, xã hội số, chính phủ số hiện đại.
Trong lĩnh vực nông nghiệp, chuyển đổi số đang mở ra hướng đi mới cho sản xuất nông nghiệp hiện đại, bền vững. Thực tiễn cho thấy, thời gian qua, nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất trên địa bàn Thủ đô đã từng bước ứng dụng công nghệ số trong quản lý vùng trồng, theo dõi quá trình sản xuất, truy xuất nguồn gốc và kết nối tiêu thụ thông qua các nền tảng số. Những chuyển động này đã góp phần nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản, đồng thời cải thiện thu nhập cho người nông dân...
Hà Nội đẩy mạnh chuyển đổi số trong sản xuất nông nghiệp.
Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường, chuyển đổi số không còn là sự lựa chọn mà là yêu cầu tất yếu để ngành nông nghiệp tồn tại và phát triển. Đây là động lực then chốt giúp đổi mới phương thức quản lý, nâng cao hiệu quả sản xuất, tạo ra giá trị bền vững cho toàn chuỗi nông nghiệp và môi trường.
Trên cơ sở đó, ngành Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội tích cực hỗ trợ các địa phương, hợp tác xã, doanh nghiệp đưa công nghệ số vào toàn bộ quá trình sản xuất, từ trồng trọt, chăn nuôi đến sơ chế, chế biến và tiêu thụ. Đến nay, trên địa bàn thành phố đã hình thành 406 mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; giá trị sản phẩm nông nghiệp công nghệ cao chiếm khoảng 40% tổng giá trị sản xuất nông nghiệp toàn thành phố. Đây là con số cho thấy chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ cao đang từng bước trở thành động lực tăng trưởng mới của nông nghiệp Thủ đô.
Một trong những điểm nhấn quan trọng trong chuyển đổi số nông nghiệp của Hà Nội là việc kiểm soát an toàn thực phẩm từ gốc thông qua truy xuất nguồn gốc. Thành phố tiếp tục duy trì và vận hành hiệu quả “Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm sản, thủy sản, thực phẩm thành phố Hà Nội” tại địa chỉ check.hanoi.gov.vn. Hệ thống đã cấp tài khoản cho 3.083 cơ sở với hơn 12.000 bộ mã truy xuất nguồn gốc sản phẩm, tạo điều kiện để người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận thông tin về nguồn gốc, quy trình sản xuất và chất lượng sản phẩm.
Đáng chú ý, dữ liệu truy xuất nguồn gốc đã được tích hợp, kết nối với ứng dụng “Công dân Thủ đô số” iHanoi và sẵn sàng liên thông với Hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa quốc gia, hệ thống của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, mà còn góp phần xây dựng niềm tin cho thị trường và người tiêu dùng.
Hà Nội tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý an toàn thực phẩm.
Cùng với đó, Hà Nội tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý an toàn thực phẩm thông qua việc duy trì phần mềm trực tuyến kiểm tra, đánh giá kiến thức an toàn thực phẩm đối với chủ cơ sở và người trực tiếp sản xuất, kinh doanh nông, lâm, thủy sản. Phần mềm này giúp chuẩn hóa quy trình xác nhận kiến thức an toàn thực phẩm theo đúng quy định của Luật An toàn thực phẩm, giảm thủ tục hành chính và nâng cao tính minh bạch.
Công tác chuyển đổi số bước đầu tạo chuyển biến rõ nét từ nhận thức đến hành động của các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, người dân tham gia chuỗi sản xuất, kinh doanh nông, lâm, thủy sản. Một số phần mềm, nền tảng số phát huy hiệu quả thiết thực trong tạo lập dữ liệu, cung cấp dịch vụ công và kết nối cung - cầu nông sản, góp phần hình thành chuỗi cung ứng minh bạch và có kiểm soát.
Mở rộng chuỗi giá trị bằng công nghệ số
Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy việc ứng dụng các công nghệ tiên tiến như IoT, cảm biến, trí tuệ nhân tạo trong sản xuất nông nghiệp còn hạn chế, chủ yếu do quy mô sản xuất nhỏ lẻ, phân tán; hoạt động tuyên truyền, hỗ trợ người sản xuất tham gia chuyển đổi số trong kết nối tiêu thụ chưa thực sự đồng bộ, mạnh mẽ…
Hà Nội xác định trong giai đoạn tới sẽ lấy công nghệ số làm nền tảng quản lý chuỗi cung ứng và mở rộng các chuỗi giá trị nông sản
Trên cơ sở các chủ trương lớn của trung ương và thực tiễn của Thủ đô, Hà Nội xác định lấy công nghệ số làm nền tảng quản lý chuỗi cung ứng và mở rộng các chuỗi giá trị nông sản; tập trung phát huy vai trò dẫn dắt của các doanh nghiệp lớn; chuẩn hóa vùng sản xuất theo các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP...
Cùng với đó, Hà Nội hướng tới đồng bộ hóa các công cụ phục vụ chuyển đổi số trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn; đẩy mạnh số hóa, tạo lập và chuẩn hóa cơ sở dữ liệu về đất đai nông nghiệp, cây trồng, vật nuôi, thủy sản. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu ngành và các địa phương sẽ phục vụ hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành của cơ quan quản lý, đồng thời hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân, doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, Hà Nội tiếp tục hoàn thiện Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm sản, thủy sản, thực phẩm, từng bước nghiên cứu ứng dụng công nghệ blockchain trong quản lý chuỗi cung ứng. Việc quản lý nông sản xuyên suốt từ sản xuất, thu hoạch, sơ chế, bảo quản, vận chuyển, chế biến đến tiêu thụ sẽ tạo ra sự minh bạch thông tin, nâng cao khả năng kiểm soát chất lượng và bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng.
Mặt khác, Hà Nội đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số để xây dựng hệ thống dữ liệu lớn về thổ nhưỡng, đặc tính sinh học của cây trồng, vật nuôi, thủy sản, thông tin thị trường. Đây sẽ là cơ sở khoa học quan trọng cho việc định hướng phát triển các vùng sản xuất tập trung quy mô lớn, an toàn, tuần hoàn; gắn với xúc tiến thương mại, kết nối cung - cầu, quảng bá sản phẩm.
Hà Nội tiếp tục hoàn thiện Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm sản, thủy sản, thực phẩm.
Đặc biệt, việc ứng dụng chuyển đổi số trong dự báo và thông tin thị trường sẽ giúp Hà Nội thực hiện tốt vai trò “nhạc trưởng” trong điều tiết tiêu thụ nông sản, hạn chế tình trạng "được mùa - mất giá"; tiếp tục đẩy mạnh xúc tiến thương mại, đưa các hộ sản xuất, sản phẩm chủ lực, sản phẩm OCOP lên sàn thương mại điện tử, mở rộng không gian tiêu thụ...
Có thể thấy, chuyển đổi số trong nông nghiệp không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà là chiến lược để Hà Nội xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, minh bạch và bền vững...
Trung tâm VHTT&TT (SVH&TTTPHN)