Bữa ăn bán trú của một trường tiểu học trên địa bàn Hà Nội. Ảnh: Hoàng Hà
Chiều 2/4, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng đã ký ban hành Công văn số 1373/UBND-KGVX về việc tăng cường quản lý, đảm bảo an toàn thực phẩm, đặc biệt tại bếp ăn tập thể, trường học và thức ăn đường phố.
Điểm đáng chú ý trong công văn này là yêu cầu kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm, thay vì chỉ tập trung vào khâu cuối cùng. Các sở, ngành được giao nhiệm vụ kiểm tra từ cơ sở giết mổ, sản xuất, kinh doanh đến vận chuyển và phân phối. Đặc biệt “kiên quyết xử lý dứt điểm tình trạng vận chuyển sản phẩm động vật không rõ nguồn gốc, không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm”. Điều này cho thấy thành phố đang hướng tới một cách tiếp cận chủ động hơn, chặn nguy cơ từ đầu vào.
Song song đó, lãnh đạo thành phố Hà Nội yêu cầu các sở: Y tế, Công thương, Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn các cơ sở kinh doanh, cung cấp thực phẩm, nguyên liệu thực hiện công khai nguồn gốc thực phẩm để cung cấp thông tin đầy đủ cho người tiêu dùng và phục vụ công tác truy xuất, kiểm tra, giám sát theo quy định... hoàn thiện trong tháng 4/2026. Nếu được triển khai thực chất, đây sẽ là công cụ quan trọng giúp minh bạch hóa thị trường thực phẩm, tạo niềm tin cho người tiêu dùng.
Lãnh đạo thành phố Hà Nội cũng yêu cầu Sở Giáo dục và Đào tạo khẩn trương rà soát, khắc phục ngay các tồn tại, bất cập (nếu có) trong tổ chức bữa ăn bán trú cho học sinh đảm bảo công khai, minh bạch, đúng quy định. Bên cạnh đó, Sở Văn hóa và Thể thao khẩn trương vận hành website chuyên đề về an toàn thực phẩm của thành phố, kết nối, chia sẻ dữ liệu quản lý, truy xuất nguồn gốc, tiếp nhận thông tin, giải quyết kịp thời các phản ánh, kiến nghị của người dân về an toàn thực phẩm.
Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội cũng yêu cầu Sở Khoa học và Công nghệ khẩn trương hoàn thiện Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc thực phẩm để người dân, doanh nghiệp và các đơn vị liên quan có thể khai báo, giám sát việc cung cấp thực phẩm, nguyên liệu... vận hành chậm nhất ngày 15/4/2026.
Một trong những điểm nhấn của công văn là việc truy trách nhiệm toàn diện nếu để xảy ra vi phạm, đặc biệt trong lĩnh vực bếp ăn bán trú tại trường học. Thành phố chuyển quản lý từ “khuyến cáo” sang “ràng buộc trách nhiệm cụ thể”. Nếu chỉ dừng lại ở trách nhiệm của cơ quan quản lý thì chưa đủ. An toàn thực phẩm là một bài toán xã hội, đòi hỏi sự tham gia của cả doanh nghiệp, người kinh doanh và chính người tiêu dùng.
Thực tế không ít người đang chấp nhận sử dụng thực phẩm giá rẻ, không rõ nguồn gốc; trong khi một số cơ sở kinh doanh vẫn đặt lợi nhuận lên trên tiêu chuẩn an toàn. Khi “cầu” chưa thay đổi, “cung” khó có thể tự điều chỉnh. Công văn cũng yêu cầu tăng cường truyền thông về an toàn thực phẩm, nhưng đây lại chính là một trong những “điểm yếu” lâu nay. Thông tin về an toàn thực phẩm thường mang tính thời điểm, thiếu chiều sâu và chưa đủ sức thay đổi hành vi.
Trước đó Công an thành phố Hà Nội đã phát hiện và khởi tố một đường dây tiêu thụ tới 300 tấn thịt lợn nhiễm dịch, được đưa vào các chợ đầu mối, chợ dân sinh và cung cấp cho Công ty Trách nhiệm hữu hạn Thực phẩm Cường Phát. Đáng chú ý, doanh nghiệp này đã cung cấp thực phẩm cho một số trường học trên địa bàn thành phố. Vụ việc cho thấy những “lỗ hổng” đáng lo ngại trong kiểm soát nguồn gốc thực phẩm, đặc biệt khi thực phẩm không an toàn có thể đi qua nhiều khâu trung gian trước khi đến bếp ăn tập thể, nơi đối tượng sử dụng là học sinh, nhóm dễ bị tổn thương nhất.
Trong bối cảnh Hà Nội có hàng chục nghìn cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, phần lớn quy mô nhỏ lẻ, việc kiểm soát đồng bộ toàn chuỗi vẫn là thách thức lớn. Những vụ việc như trên không chỉ là cảnh báo, mà còn là phép thử đối với hiệu quả thực thi các chính sách quản lý an toàn thực phẩm.
Chính vì vậy, lãnh đạo UBND Thành phố sẽ không chỉ dừng ở việc “siết chặt” trên giấy tờ, mà đánh giá bằng việc tạo ra chuyển biến thực chất, ngăn chặn từ gốc những nguy cơ mất an toàn thực phẩm đang âm thầm len lỏi trong đời sống đô thị.
Trung tâm VHTT&TT (TT)