Từ ngày 15/6, đổi điện thoại di động cũng phải xác thực sinh trắc học

Lý do phải xác thực sinh trắc học khi đổi điện thoại

Thông tư 08/2026/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ quy định từ ngày 15/4, người dùng khi thay đổi thiết bị di động sẽ phải xác thực lại bằng sinh trắc học khuôn mặt. Nếu không thực hiện đúng thời hạn, thuê bao có thể bị tạm dừng dịch vụ, thậm chí bị khóa hai chiều.

Theo đó, Thông tư quy định trong thời gian tối đa 2 giờ kể từ thời điểm thuê bao có hoạt động thay đổi thiết bị so với thiết bị đã gắn số thuê bao sử dụng dịch vụ viễn thông trước đó, doanh nghiệp viễn thông có nghĩa vụ triển khai biện pháp rà soát, phát hiện và tạm dừng cung cấp dịch vụ viễn thông chiều đi (gọi điện thoại, gửi tin nhắn SMS đến số thuê bao di động khác). Đồng thời, doanh nghiệp thông báo yêu cầu thuê bao thực hiện lại xác thực sinh trắc học ảnh khuôn mặt.

Đối với thuê bao di động thông thường (H2H), trong vòng 30 ngày kể từ ngày tạm dừng cung cấp dịch vụ viễn thông chiều đi, thuê bao phải hoàn thành thực hiện lại xác thực sinh trắc học ảnh khuôn mặt. Sau thời hạn này nếu thuê bao không thực hiện, doanh nghiệp viễn thông có nghĩa vụ tạm dừng cung cấp dịch vụ viễn thông hai chiều đồng thời thông báo thuê bao sẽ bị thanh lý hợp đồng, chấm dứt cung cấp dịch vụ viễn thông nếu không thực hiện; thanh lý hợp đồng, chấm dứt cung cấp dịch vụ viễn thông sau 5 ngày kể từ ngày tạm dừng cung cấp dịch vụ viễn thông hai chiều nếu cá nhân, tổ chức không thực hiện.

Quy định mới nhằm tăng cường bảo mật, đặc biệt bảo vệ người dân trong trường hợp người dân làm mất, thất lạc SIM nhưng không kịp thời khóa số, dẫn đến bị lợi dụng cho các hành vi vi phạm pháp luật. Việc áp dụng xác thực sinh trắc học khi thay đổi thiết bị (với cách thức tương tự lĩnh vực ngân hàng) là giải pháp kỹ thuật cần thiết nhằm khắc phục lỗ hổng này, giúp bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân cũng là 1 biện pháp ngăn chặn tình trạng mua bán SIM không chính chủ.

Từ ngày 15/4, đối với thuê bao di động phát triển mới, doanh nghiệp viễn thông sẽ thực hiện xác thực thông tin thông qua sinh trắc học khuôn mặt và đối chiếu với Cơ sở Dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu căn cước. Quy định này nhằm bảo đảm mỗi thuê bao di động đều gắn với danh tính xác thực chính chủ của người sử dụng. Những thuê bao đăng ký SIM mới có thêm kênh đăng ký sinh trắc học thông qua VNeID, hình thức này sẽ giản lược các bước như không cần thực hiện video call tại các điểm giao dịch của nhà mạng đang sử dụng hiện nay.

Theo Cục Viễn thông, Bộ Khoa học và Công nghệ, hiện vẫn còn hơn 25 triệu thuê bao chưa xác nhận trạng thái sử dụng trên VNeID. Nếu không hoàn tất xác nhận theo quy định, từ ngày 15/6 các thuê bao này sẽ bị tạm dừng dịch vụ chiều đi như gọi điện, nhắn tin. Đồng thời, những trường hợp thay đổi điện thoại, chuyển SIM sang thiết bị mới cũng phải xác thực lại sinh trắc học tương tự như khi thay đổi thiết bị sử dụng ứng dụng ngân hàng hoặc VNeID.

Theo Cục Viễn thông, việc duy trì tính chính chủ của thuê bao sẽ góp phần hạn chế tình trạng mạo danh, giảm nguồn cung SIM kích hoạt sẵn, tạo lớp rào công nghệ, giúp nhà mạng phát hiện sớm những hành vi bất thường liên quan đến cuộc gọi, tin nhắn lừa đảo.

4 phương thức xác thực thuê bao theo quy định mới

Theo quy định hiện hành, việc xác thực thông tin thuê bao di động được thực hiện qua một trong các phương thức sau:

Thông tin cần xác thực gồm 4 nhóm chính: số định danh cá nhân, họ tên đầy đủ, ngày tháng năm sinh và sinh trắc học ảnh khuôn mặt. Đây là cơ sở để đối chiếu với dữ liệu định danh, hạn chế tình trạng SIM đứng tên một người nhưng người khác sử dụng.

Những việc cần làm ngay trước ngày 15/6

Với người dùng cá nhân: Mở VNeID kiểm tra mục số điện thoại; Xác nhận số đang sử dụng là số chính chủ; Cập nhật ứng dụng nhà mạng và kiểm tra thông báo; Chuẩn bị căn cước/căn cước công dân khi cần đi xác thực trực tiếp; Kiểm tra số điện thoại đang dùng cho ngân hàng, ví điện tử, email, mạng xã hội; Không cho người khác mượn giấy tờ để đăng ký SIM; Không tiếp tục dùng SIM không rõ chủ sở hữu.

Với người lớn tuổi hoặc người không quen công nghệ: Nhờ người thân tin cậy kiểm tra thông báo trên VNeID; Gọi tổng đài nhà mạng để hỏi điểm hỗ trợ gần nhất; Mang căn cước/căn cước công dân đến cửa hàng chính thức của nhà mạng; Không cung cấp mã OTP, ảnh căn cước, ảnh khuôn mặt cho người lạ qua điện thoại; Không bấm vào đường link lạ tự xưng hỗ trợ "mở khóa SIM";

Với doanh nghiệp, hộ kinh doanh, chủ cửa hàng: Kiểm tra các SIM đang dùng cho máy POS, tổng đài, shipper, bán hàng online; Xác định rõ người đứng tên và người đang sử dụng từng số thuê bao; Không để SIM công việc đứng tên nhân viên đã nghỉ việc; Chuẩn hóa sớm các số dùng để nhận OTP ngân hàng, thuế, hóa đơn điện tử, nền tảng bán hàng; Lập danh sách số thuê bao quan trọng để tránh bị gián đoạn vận hành.

Cảnh báo lừa đảo "ăn theo" xác thực thuê bao

Thời điểm cận hạn 15/6 cũng là lúc các đối tượng lừa đảo có thể lợi dụng tâm lý lo bị khóa SIM để gửi link giả, gọi điện giả danh nhà mạng, giả danh cán bộ hỗ trợ VNeID.

Người dùng cần nhớ: Không cung cấp mã OTP cho bất kỳ ai; Không gửi ảnh căn cước, ảnh khuôn mặt qua link lạ; Không cài ứng dụng ngoài kho chính thức; Không chuyển tiền để "mở khóa SIM nhanh"; Chỉ thao tác trên VNeID, ứng dụng chính thức của nhà mạng hoặc tại điểm giao dịch được công bố; Nếu nghi ngờ bị lừa, cần gọi tổng đài nhà mạng hoặc báo cơ quan công an gần nhất.

Hạn 15/6/2026 không chỉ là mốc kỹ thuật của nhà mạng, mà là mốc người dùng cần chủ động bảo vệ "danh tính số" của mình. Một số điện thoại bị khóa có thể kéo theo nhiều bất tiện hơn việc không gọi được: không nhận OTP, không đăng nhập tài khoản, không xác thực giao dịch, thậm chí mất quyền kiểm soát các dịch vụ quan trọng.

Cách xử lý tốt nhất là kiểm tra ngay trên VNeID hoặc ứng dụng nhà mạng. Nếu không tự làm được, hãy đến điểm giao dịch chính thức để được hỗ trợ. Đừng để đến khi SIM bị khóa mới bắt đầu đi xác thực.

Trung tâm VHTT&TT (ST)