Thành phố Hà Nội nghiên cứu, triển khai một số chính sách hỗ trợ người dân và doanh nghiệp để chuyển đổi xe máy xăng sang xe máy điện. Trong ảnh: Người dân lái thử xe máy điện tại sự kiện “Ngày hội Thu xăng đổi điện”, tháng 12-2025.
Băn khoăn về cơ chế hỗ trợ
Theo Chỉ thị số 20/CT-TTg, ngày 12-7-2025, của Thủ tướng Chính phủ về một số nhiệm vụ cấp bách, quyết liệt ngăn chặn, giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường, tại thành phố Hà Nội, đến ngày 1-7-2026 không cho phép mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch (xăng, dầu) lưu thông trong phạm vi Vành đai 1. Từ ngày 1-1-2028 mở rộng đến Vành đai 1 và Vành đai 2. Từ năm 2030 tiếp tục mở rộng thực hiện cấm/hạn chế phương tiện chạy xăng (có thể cả ô tô) trong phạm vi Vành đai 3 hoặc các khu vực nội đô lớn hơn.
Nghị quyết số 57/2025/NQ-HĐND, ngày 26-11-2025, của HĐND thành phố Hà Nội quy định thực hiện vùng phát thải thấp trên địa bàn thành phố Hà Nội cũng nêu rõ: Từ ngày 1-7-2026 đến hết ngày 31-12-2027 thí điểm thực hiện vùng phát thải thấp tại một số khu vực trong Vành đai 1 thuộc 9 phường, bao gồm: Hai Bà Trưng, Cửa Nam, Hoàn Kiếm, Ô Chợ Dừa, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Ba Đình, Giảng Võ, Ngọc Hà, Tây Hồ.
Bày tỏ ủng hộ chủ trương chuyển đổi xanh, song nhiều ý kiến cũng lo ngại về “bài toán” hạ tầng và sinh kế bởi chủ trương này tác động sâu rộng đến cuộc sống của hàng triệu người dân.
Ông Nguyễn Thành Trung (phường Vĩnh Hưng, Hà Nội) chia sẻ: “Trung bình mỗi gia đình ở Hà Nội có 2 xe máy, nếu phải đổi sang xe điện chi phí sẽ khá lớn, cơ chế thu xe cũ đổi xe mới sẽ được hỗ trợ thế nào? Trong khi hạ tầng trạm sạc ngay trong khu vực nội đô vẫn còn khá thiếu, sạc pin tại nhà thì nguy cơ cháy nổ”.
Theo Giám đốc đối ngoại Grab Việt Nam Đặng Thùy Trang, đông đảo đối tác lái xe (taxi, xe ôm công nghệ) của Grab trên địa bàn Hà Nội đang rất băn khoăn về cơ chế chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện. Khảo sát của Grab ghi nhận trên 60% lái xe chưa sẵn sàng chuyển đổi sang xe điện. Lo ngại phổ biến là chi phí đầu tư cho phương tiện cao, việc tiếp cận nguồn hỗ trợ tài chính còn nhiều trở ngại. Nhiều tài xế đang thuê trọ, rất khó khăn nếu sạc pin ngay tại nhà trọ…
Khu vực để xe điện tại chung cư Phú Mỹ Complex (phường Xuân Đỉnh).
Chuẩn bị kỹ lưỡng và đồng bộ
Việc hình thành vùng phát thải thấp không chỉ là một giải pháp đơn lẻ, mà là bước đi tổng hợp, gắn với hai vấn đề trọng tâm đang được Hà Nội rốt ráo xử lý, đó là ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường.
Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Đào Việt Long cho biết, việc chuyển đổi xe máy xăng sang xe máy điện là một trong những nội dung có tác động rộng nhất, liên quan đến hàng triệu người dân. Vì vậy, thành phố đã xác định phải chuẩn bị kỹ, đặc biệt là hành lang pháp lý, cơ chế hỗ trợ, hạ tầng đi kèm và phương án tổ chức giao thông. Trong đó, công tác xây dựng chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện được xác định là nền tảng quan trọng nhất. Hiện Sở đang phối hợp với các sở, ngành, đơn vị liên quan xây dựng dự thảo Quy định một số chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông đường bộ sử dụng năng lượng sạch và một số biện pháp hạn chế phương tiện phát thải gây ô nhiễm môi trường trên địa bàn và sẽ trình HĐND thành phố Hà Nội vào thời điểm phù hợp.
Để người dân và doanh nghiệp yên tâm chuyển đổi sang phương tiện xanh phù hợp với xu thế của các đô thị lớn trên thế giới, thành phố đang nghiên cứu triển khai một số chính sách hỗ trợ toàn diện, nhằm bảo đảm quá trình chuyển đổi diễn ra thuận lợi, khả thi và phù hợp với điều kiện thực tế.
Thứ nhất, với người dân, đặc biệt là các chủ sở hữu xe máy xăng, thành phố sẽ có cơ chế hỗ trợ trực tiếp bằng tiền khi chuyển sang xe máy điện. Mức đề xuất là hỗ trợ 20% giá trị phương tiện, tối đa 5 triệu đồng. Với các hộ nghèo, mức hỗ trợ có thể lên tới 100% giá trị xe, tối đa 20 triệu đồng; hộ cận nghèo là 80%, tối đa 15 triệu đồng.
Về phí - lệ phí, thành phố sẽ hỗ trợ 50% lệ phí đăng ký đối với mô tô, xe gắn máy chuyển đổi. Riêng hộ nghèo và cận nghèo được hỗ trợ 100%. Các phương tiện xanh khác cũng được hỗ trợ 50% lệ phí đăng ký ban đầu. Ngoài ra, thành phố sẽ chủ động làm việc với các nhà sản xuất và đơn vị phân phối xe điện đề nghị tối ưu chi phí, giảm giá bán và đưa ra các gói ưu đãi phù hợp với điều kiện thị trường của Hà Nội.
Đối với hạ tầng, trạm sạc, thành phố đang nghiên cứu hỗ trợ đầy đủ cho các đơn vị đầu tư trạm tiếp năng lượng sạch công cộng. Bao gồm hỗ trợ 30% lãi vay, 50% chi phí giải phóng mặt bằng và miễn 100% tiền thuê đất trong 5 năm đầu đối với các dự án đã được phê duyệt. Thủ tục hành chính liên quan đến đầu tư trạm sạc cũng sẽ được rút gọn, đơn giản hóa tối đa. Thời gian qua, Tổ liên ngành thành phố đã rà soát, tổng hợp được 110 vị trí tiềm năng tập trung từ Vành đai 3 trở vào để nghiên cứu thí điểm lắp đặt trạm sạc ngay trong giai đoạn đầu. Sau đó sẽ tổng kết, đánh giá để tiếp tục mở rộng mô hình ra các vị trí khác phù hợp với nhu cầu và điều kiện hạ tầng. Để hạn chế nguy cơ cháy nổ khi sạc tại nhà, thành phố cũng đang làm việc với các đơn vị liên quan về đề xuất thiết lập hệ thống trạm đổi pin cho xe điện hai bánh.
Thời gian tới, thành phố sẽ thuê đơn vị tư vấn có kinh nghiệm để khảo sát, phân loại và lập kế hoạch tổng thể hệ thống trạm sạc, tủ đổi pin. Nhà nước sẽ đóng vai trò kiến tạo - tạo hành lang pháp lý, chuẩn hóa thiết kế, bố trí mặt bằng. Còn thị trường và doanh nghiệp sẽ là lực lượng chính triển khai hạ tầng. Thành phố Hà Nội đang thực hiện các giải pháp mang tính tổng thể, bài bản, có lộ trình. Trong đó chuẩn bị về hạ tầng, thể chế và con người một cách bài bản, hiệu quả và bền vững.
Trung tâm VHTT&TT (HNM)